Witamina B12 w swej aktywnej postaci jest niezbędna do przebiegu prawidłowego metabolizmu białek, tłuszczu i węglowodanów. Działanie i wchłanianie witaminy B12 składa się z wielu etapów. W żołądku kwas żołądkowy oddziela witaminę B12 od białek z pożywienia, następnie specjalna proteina (wytwarzana przez komórki ściany żołądka) transportuje je do jelita cienkiego, gdzie jest wchłaniana. Niestety wraz z wiekiem sprawność tego mechanizmu spada, co w starszym wieku może prowadzić do niedoborów witaminy B12.
Zastosowania witaminy B12:
- niedokrwistość złośliwa (megaloblastyczna),
- zaburzenia układu nerwowego (np. neuropatia cukrzycowa, stwardnienie rozsiane),
- depresje (zwłaszcza u osób starszych), bezsenność (zwłaszcza u osób starszych),
- utrata pamięci / pogorszenie funkcji poznawczych (tj. choroba Alzhaimera i demencja starcza),
- choroby sercowo-naczyniowe, (związane z podwyższonym poziomem homocysteiny),
- pokrzywka,
- astma (zwłaszcza związana z wrażliwością na siarczyny),
- bezpłodność mężczyzn (mała liczba plemników),
- szum w uszach,
- uczucie zmęczenia.
Budowa czerwonych krwinek
Znaczenie witaminy B12 jest niezwykle istotne w procesie produkcji zdrowych czerwonych krwinek, których zadaniem jest rozprowadzenie tlenu i hemoglobiny w organizmie. W przypadku niedoborów witaminy B12 czerwone krwinki powiększają się i przestają dojrzewać we właściwy sposób, co prowadzi do potencjalnie groźnego stanu - niedokrwistości złośliwej (megaloblastycznej).
Funkcjonowanie nerwów
Witamina B12 jest niezbędna do wytwarzania fosfolipidów w błonach komórkowych, które są potrzebne do właściwego przewodzenia nerwowego. Jej obecność jest również konieczna w procesie tworzenia osłonki mielinowej, która otacza i chroni komórki nerwowe i usprawnia przewodzenie nerwowe. Negatywne skutki neurologiczne niedoboru witaminy B12 są rozmaite i obejmują zarówno wyizolowane objawy (np. uczucie mrowienia i drętwienia), jak i choroby zwyrodnieniowe takie jak stwardnienie rozsiane, które wiąże się z uszkodzeniem osłonek nerwowych. Duże dawki witaminy B12 (zwłaszcza w postaci koenzymatycznej) mogą być stosowane w leczeniu niektórych zmian zwyrodnieniowych zachodzących w stwardnieniu rozsianym i neuropatii cukrzycowej.
Uwaga: Szkody neurologiczne powodowane przez długotrwały niedobór witaminy B12 mogą być nieodwracalne. Należy zadbać o odpowiednią dawkę tej witaminy w diecie, zwłaszcza ze względu na fakt, że objawy niedoborów mogą się nie ujawniać przez kilka lat.
Funkcje umysłowe i zdrowie psychiczne
Korzystny wpływ witaminy B12 na funkcje umysłowe i zdrowie psychiczne wynika z jej roli w tworzeniu się najważniejszych neuroprzekaźników mózgowych odpowiedzialnych za pamięć, jasność umysłu, czujność nastroju i wiele innych procesów. Niedobór witaminy B12 może powodować depresje i wiele objawów związanych z pogorszeniem funkcji poznawczych (ujawniających się w sposób podobny jak w przypadku choroby Alzhaimera). Badania na starszych pacjentach, u których stwierdzono pogorszenie funkcji umysłowych wskutek niewystarczającej ilości witaminy B12 w diecie, wskazują na konieczność wczesnego wykrycia ewentualnych niedoborów. Na przykład, w trakcie jednego z badań stwierdzono, że suplementacja witaminą B12 przynosi poprawę wyłącznie u osób, u których pogorszenie funkcji poznawczych trwało krócej niż jeden rok.
Choroby sercowo-naczyniowe
Podwyższony poziom homocysteiny jest również bardzo istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic powodując choroby sercowo-naczyniowe. Witamina B12 bierze udział w rozkładzie homocysteiny przez co niezwykle skutecznie chroni ścianki naczyń krwionośnych.
Witamina B12 w naturze dostępna jest w następujących produktach
- podroby,
- wątroba,
- nerki,
- ryby,
- jaja,
- ser,
- ostrygi,
- małże.
Suplementacja
Typowe dawki suplementacyjne to 10-1000 μg dziennie. Porcja przynosząca najlepszą korzyść to 100-250 μg. Najlepiej wybierać preparaty standaryzowane i nie zawierające żadnych sztucznych dodatków, czy też potencjalnych alergenów takich jak skrobia, kukurydza, drożdże. Szklane ciemne opakowanie zapewnia tej delikatnej witaminie doskonałe warunki przechowywania, co oznacza taką samą jej ilość w każdej tabletce przez cały okres zażywania.
Źródła:
- J. Gawęcki, L. Hryniewiecki „Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu”, PWN 1998.
- Światosław Ziemlański, praca zbiorowa „Normy żywienia człowieka”, PZWL 2001.
- „Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół”, Przegląd Reader’s Digest 2000.
- Carmel R et al., European Journal of Haemmatology, 54, 1995, pp 245-253.
- Reynolds E et al, Lancet, ii, 1983, pp 196-199.
- Lederly F, Journal of the American Medical Association , 265, 1991, pp 94-95.
- www.solgar.pl